Coffee Story: Nguồn gốc và một số đặc điểm của cà phê tại các nước trên thế giới

Coffee Story: Nguồn gốc và một số đặc điểm của cà phê tại các nước trên thế giới

Hầu hết các nước cung cấp cà phê chính trên thị trường hiện nay đều đến từ vành đai cà phê ( 23 vĩ độ Bắc - 23 vĩ độ Nam) nằm trong khu vực có khi hậu từ cận nhiệt đới đến nhiệt đới. Mỗi nước có những loại cà phê chủ đạo riêng và vụ thu hoạch cũng khác nhau tạo ra sự đa dạng trên thị trường cà phê.

Hãy cùng Dimension tìm hiểu một số đặc điểm chung về nguồn gốc cà phê và mùa vụ của các quốc gia này dưới đây:

1. Brazil

Vụ thu hoạch chính từ tháng 4 đến tháng 9

Cà phê được mang đến Brazil vào năm 1727 từ French Guiana, khi mà Brazil vẫn là thuộc địa của Bồ Đào Nha. Từ đó đến nay nhanh chóng trở thành đất nước sản xuất cà phê nhiều nhất thế giới liên tiếp hơn 150 năm. Cây cà phê trồng ở đây chiếm khoảng 1/3 số lượng cây cà phê trên thế giới, sản lượng đã từng lên đến 80%.

Thời kỳ đầu những người chủ trang trại ở đây sử dụng nô lệ bắt từ các nước Châu Phi, sau khi chế độ nô lệ sụp đổ, họ chuyển sang sử dụng những người di cư và nông dân địa phương một cách vô cùng bốc lột. Vì vậy địa chủ ở đây trở nên vô cùng giàu có và có quyền lực đến nỗi được gọi là "Coffee Baron - Quý tộc cà phê", họ kiểm soát nghành công nghiệp cà phê trong nước và thực hiện thông qua việc gây ảnh hưởng đến các chính sách hỗ trợ của chính phủ. Thông qua việc gây ảnh hưởng đến ngành cà phê nước nhà họ cũng gián tiếp gây ra những khó khăn và điều khiển giá trên thị trường cà phê thế giới. 

Brazil cũng là đất nước dẫn đầu trong nghiên cứu, sáng tạo các phương pháp canh tác chế biến cà phê. Cà phê ở đây nổi tiếng vớ việc có độ chua thấp và thể chất đậm đà thường được sử dụng trong chiết xuất Espresso. Từ năm 2012 thì Brazil đã bắt đầu tổ chức Cup of Excellence để tôn vinh những loại cà phê có chất lượng cao trong nước. 


2. Panama 

Vụ thu hoạch chính từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau:

Cây cà phê đến với Panama theo chân những người Châu Âu đầu tiên định cư tại đây. Trong quá khứ, sản lượng cà phê ở đây không bằng 1/10 của người hàng xóm Costa Rica và không hòa nhập được với thị trường quốc tế. Mãi đến năm 1960, thiên tai và dịch bệnh bắt đầu phá hủy hầu hết các giống cà phê trên đất nước này, thì Geisha (một giống cà phê được buôn lậu từ Costa Rica bởi Don Pachi) lại sống sót như một vị cứu tinh. Tuy sản lượng không cao, nhưng Geisha tại một số vùng nhất định của Panama có hương vị vô cùng tuyệt vời, từ đó cà phê của Panama được dần chú ý hơn trên thị trường.


3. Colombia

Vụ thu hoạch chính từ tháng 9 đến tháng 1 năm sau

Theo các lời kể truyền miệng, cà phê đến với Colombia từ năm 1723 cùng với các tu sĩ dòng Jesuit. Diện tích trồng cà phê ở đây phát triển rất chậm, Sau đó đến đầu thế kỷ 19, việc sản xuất trở nên nhanh hơn. Cà phê từng đóng góp đến 50% tổng kim ngạch xuất khẩu ở đất nước này. 

Colombia là đất nước có hoạt động canh tác cà phê thú vị hơn cả ở khu vực Mỹ Latin, đất nước có dãy Andes cắt ngang, tạo ra rất nhiều cao nguyên và thung lững. Điều này lại tạo ra sự đa dạng trong tiến hóa và phát triển của các giống cà phê. Kết quả là cà phê ở đây rất đa dạng về hương vị từ vị cam quýt tinh tế đến ngọt sâu của quả mọng. Colombia giờ đây trở thành một đất nước thu hút các nhà buôn cà phê số một thế giới.


4. El Salvador

Vụ thu hoạch chính từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau

El Salvador từng chủ yếu trồng cây Indigo, một loại cây để tạo thuốc nhuộm màu xanh đen, loại cây này tất nhiên không còn có nhiều giá trị kinh tế khi các loại hóa chất nhuộn được sáng chế ra vào giữa thế kỷ 19. Chính phủ El Salvador đã phải chật vật tìm ra một loại cây công nghiệp khác để phát triển kinh tế ổn định hơn, may mắn thay, họ đã tìm được giống cà phê Pacas, cũng như đầu tư nghiêm túc cho đường xá, cảng xuất khẩu mà đất nước này đã từ từ tạo ra các loại cà phê tốt hơn. Năm 1958, nhờ vào việc lai tạo Pacas, mà người dân El Salvador đã tìm ra Pacamara giống cà phê đặc trưng nhất của vùng đất này.


5. Ethiopia

Vụ thu hoạch chính từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau:

Ethiopia được coi là nơi sản xuất ra nhiều giống cà phê nhất trên thế giới. Hầu hết các cây cà phê ở đất nước này được trồng và mọc xen với các loại cây khác tại vườn nhà của người nông dân. Sau khi cà phê được hái bằng tay, người nông dân thường bán các quả chín còn tươi ngay trong ngày cho các nhà máy. Các nhà máy sẽ tiến hành sàng lọc thêm một lần nước các hạt cà phê bằng kích thước của hạt để cho ra được một lô hạt có chất lượng đồng đều hơn, và cũng chia luông cà phê theo kích thước. Việc chia cà phê theo giống ở Ethiopia là điều khó có thể thực hiện, các giống cà phê ở đây thường được gọi chung là Heirloom. Cà phê của đất nước nay cũng được kiểm soát thông qua EXC (Ethiopia Coffee Exchange), nơi kiểm soát giá cả và số lượng bán ra để đảm bảo lợi ích kinh tế cho người dân.


6. Honduras

Vụ mùa chính từ tháng 10 đến tháng 2

Viện cà phê Honduras (Institute of Honduras Cafe) hoạt động vô cùng chặt chẽ với người nông dân để cải thiện chất lượng cà phê, đào tạo người nông dân cách để khai thác hiệu quả và bền vững nhất từ cây cà phê. Honduras cũng là đất nước làm việc rất hiệu quả trong nghiên cứu lai tạo, sản xuất các giống cà phê mới. IHCAFE phân chia Honduras thành 6 vùng trồng cà phê là: Copan, Montercillos, Agalta, Opalaca, Comayagua, và El Paraiso.


7. Kenya

Vụ mùa chính từ tháng 10 đến tháng 2

Kenya có thể không phải là nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới và cũng bị lu mờ bởi người hàng xóm Ethiopia quá dày dặn kinh nghiệm, nhưng đất nước Châu Phi này vẫn sản xuất ra những hạt cà phê rất đáng kinh ngạc. Tất cả những hạt cà phê chín được sơ chế bằng phương pháp sơ chế ướt. Tuy vậy ở Kenya vẫn có những vùng, nơi có những người nông dân lớn tuổi có được cách sơ chế cà phê truyền thống rất đặc sắc kết hợp với quả nho đen cho ra độ chua cao và body mượt.


8. Nicaragua

Vụ mùa chính từ tháng 10 đến tháng 2

Cà phê được mang đến Nicaragua bởi các giáo sĩ công giáo từ năm 1790. Suốt thế kỷ thứ 19, Chính phủ Nicaragua đã trợ cấp rất nhiều các nhà đầu tư để cho ngành công nghiệp cà phê phát triển vô cùng mạnh mẽ. Điều này làm cho phần lớn các diện tích canh tác của đất nước này thuộc về người nước ngoài, dẫn đến việc người nông dân không được hưởng bất cứ lợi nhuận nào. Gần đây, các nhà sản xuất cà phê phải đối mặt với sự độc tài của một số quốc gia lớn (gây biến động về giá cà phê), thế giới mới bắt đầu chú ý đến một đất nước nhỏ bé có sản lượng cà phê rất ổn định này.

 

9. Việt Nam

Vụ mùa chính từ tháng 11 đến tháng 1

Cà phê được người Pháp mang đến Việt Nam từ năm 1857, với mục đích bóc lột và tối đa lợi nhuận. Các đồn điền cà phê được mở ra hàng loạt với kinh nghiệm hạn chế và độ cao thấp, nên cà phê ở Việt Nam chủ yếu là Robusta, không có nhiều hương vị chủ yếu là đắng và thể chất tốt. Đến những năm 2000, sản lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam đã chạm ngưỡng 1 triệu tấn và đứng số 2 thế giới. Tuy vậy giá trị mà Robusta đem lại không cao và cũng trải qua nhiều đợt biến động về giá trên thị trường thế giới. Người nông dân Việt Nam hiện nay đã đang chuyển dần sang các giống cà phê khác có giá trị kinh tế cao hơn là Arabica.

 

← Bài trước Bài sau →